Auke Bijlsma vertelt Histoarysk Wurkferbân Wűnseradiel

Waterbak werd afgesloten als storm over Gaast gierde

 

Een vijftig jaar geleden (1910) gingen nog  een man  of tien “op ´e loggers”.
Wie ’t foarhinne  wier sa slim mei ’t wetter as men  wolris sein hat?  “Och wat sil men der fan sizze –as ’t hurd waeide,   noard of noardwest, kaam it al ridlik gau healwei de   dyk. En omraak stouwe fansels. De pipe fan ‘e   reinwettersbak moast ticht, oers hoechde men letter   gjin sâlt mear by de jirpels te dwaan. It wier fleach bytiden oer de dakken…..” 

We zaten met de heer  A. Bijlsma, de “post” zoals  men in Gaast zegt, te  praten. De heer Bijlsma kent  het dorp al langer dan  vijfenzestig jaar. Hij weet  precies hoe alles een  vijftig jaar geleden was; hij  weet ook hoe het nu is.  Veel veranderd? Ja, toch  wel. De zee, die altijd  een onberekenbare, niet te  verwaarlozen macht  vormde, werd getemd door de  afsluitdijk. O, zeker,  het water komt nog wel eens  opzetten, maar  dreigen doet het niet meer. Gaast  dommelde weg  achter de hoge dijk, het richtte zich  naar het land,  het werd een rustig dorp met  handjevol “burgers”  en in verhouding veel boeren.

 

Auke Bijlsma was de man van het Gaaster postkantoor en aan zijn loket kocht men de postzegels die men als vanzelfsprekend thuis niet op voorraad had, want daar ging geld in zitten en dat kon men niet dragen. Was het kantoor soms dicht dan deed men de brief of kaart in de bus met het geld in een stukje papier en Bijlsma wist er wel raad mee. Voor Gaast waren er postbezorgers en in Ferwoude bezorgde Bijlsma de post zelf. Er waren in het begin weinig telefoons in het dorp en daarvoor kon men dan op het postkantoor terecht. Het waren meestal spoedgevallen, zoals voor de dokter of de veearts. Auke Bijlsma, ook wel Auke-post genoemd, een man die in Gaast veel aanzien genoot.

 

Foto:

Auke Bijlsma op wat oudere leeftijd,

               het postkantoor was toen al gesloten.

Hij is de  man met hoed, die in de camera kijkt.

Achter Bijlsma: Klaas de Boer, kleine boer. 

Met donkere pet: Ruurd de Vries, smid.

Rechts: Gerke Hengst.

 

 

 

 


beppe Klas yn Gaast op in reinwettersbak

 


âld Gaast yn petear

Een voorbeeld van het verminderen van de invloed      van het water is de teruggang van de visserij in    het   dorp. De heer Bijlsma herinnerde zich best, dat    een   halve eeuw geleden zeker een man of tien  ’s     zomers “op ‘e loggers” gingen, als bemanning   naar    de grote visserij dus. Ook had het dorp wel      Zuiderzeevissers. Op het ogenblik zijn er maar  twee     meer. Een brokje contact met de zee  verdween     eveneens met ’t weg gaan van de  reddingboor.     Wat er overbleef? De twee vissers  natuurlijk en de     steen in het vervallen huisje  achterin het dorp, de     steen met de stoere  harpoeniers en de reusachtige     walvis. Verder  niets? Ja, er is meer, want Gaast is     nog te kort  puur kustdorp af om het vroegere     karakter  volkomen te hebben verloren. Wat het     precies is,  kan onmogelijk worden beschreven.     Misschien  zit het in de knusse bebouwing,     misschien in  enkele typische huisjes, misschien in     de  bevolking zelf, hoe dan ook: wie Gaast      binnenstapt voelt een andere sfeer dan die van het      doorsnee plattelandsdorp en het kan bijna niet      anders of de zee moet voor die sfeer hebben      gezorgd. Het water trok zich terug en meteen kwam     het land  opzetten. Het zocht meer contact met   het   dorp. De  weg van Makkum langs de zeedijk   naar   Workum  was er al, maar de Boerstreek werd   van   modderpad  ’n sintelpad. Dat sintelpad hield   op een   gegeven  ogenblik op voor de weilanden.   Nu ligt er   een  doorgaande asfaltweg. De   bestrating van de    Sielânsreed is nog vers en kort   geleden kwam er    een nieuwe brug.   
   

Het water trok zich terug en meteen kwam het land   opzetten. Het zocht meer contact met het dorp. De   weg van Makkum langs de zeedijk naar Workum   was er al, maar de Boerstreek werd van modderpad   ’n sintelpad. Dat sintelpad hield op een gegeven   ogenblik op voor de weilanden. Nu ligt er een   doorgaande asfaltweg. De bestrating van de   Sielânsreed is nog vers en kort geleden kwam er   een nieuwe brug. Zo trok het land aan het dorp en   de greep van het water verslapte. Of de bewoners   van Gaast er tevreden mee zijn? Ja en nee. Toen   we op straat de voortreffelijkheden van het rustig in   een dorp wonenprzen – we meenden het - . zei een   moeder met aan beide handen een kind: Ik woe  hjir  hjoed noch wol wei. Der is ommers nea wat te   dwaan! Bijlsma meende; de jongeren wordt het te   stil, maar de ouderen vinden het wel goed zo. Hij   wees in dit verband op de steeds hoger wordende   gemiddelde leeftijd van de bevolking. In het   algemeen zou men kunnen zeggen, dat de mensen   van Gaast de zuiging van het land best wat   steviger willen voelen. Met de wegen gaat het best;   er rijdt echter geen enkele bus. De lijn van Bouma   werd onrendabel opgedoekt. Het verenigingsleven  van Gaast is normaal. Het  dorp heeft een  muziekvereniging, er zijn  jongemannen-, meisjes-  en vrouwenverenigingen  (twee van elk), enz.  Voorheen hoorde de  zangvereniging er ook bij,  maar zij ging ter ziele.  Met het korps gaat het op en  neer. Nu eens goed,  dan weer minder goed.  Eigenlijk is gaast te klein  voor een constant goede  bezetting. De  aanwezigheid van een  gereformeerde en een  hervormde kerk blijkt de  gemeenschapszin niet te  schaden. De scheiding  komt alleen in het  verenigingsleven tot uitdrukking  en dat is wel  jammer, want Gaast is in de grond  van de zaak ook  te klein om twee van elk (en  beide krachtig) op te  kunnen brengen. 
  


De twee IJsselmeervissers:  Marten van kalsbeek in de achterste boot en zijn zoon Pier in de voorste boot


Op deze foto worden de netten nagekeken achter de zeewering van palen, toen was het nog de Zuiderzee.

Verantwoording:
Bovengenoemde tekst is een artikel uit de Leeuwarder Courant van 21 juni 1956.
2 foto's uit het Gaaster boek "It doarpslibben yn Gaast en 2 foto's uit het album van de familie Van Kalsbeek.

 

 

Index pagina

Vorige pagina

 

Histoarysk Wurkferbân Wűnseradiel